Od tematu tabu do gwiazdy Instagrama: Nowe oblicze toalet

HIGIENA TOALET

Coraz bardziej publiczna toaleta

Minęły już czasy, gdy wizyty w toalecie były sprawą całkowicie prywatną. Dzisiejsze społeczeństwo celebruje toaletę, co zademonstrowano podczas niedawnego pokazu mody.

Był to dziwny moment w świecie mody. Goście pokazu Valentino podczas tegorocznego Tygodnia Mody w Paryżu stanęli przed rzędem kabin toaletowych skąpanych w czerwonym świetle. Następnie pokaz rozpoczął się głośnym dźwiękiem spłukiwania wody; modelki jedna po drugiej wychodziły z kabin toaletowych i prezentowały swoje stroje, po czym wycofywały się z powrotem do swoich ubikacji. Dyrektor kreatywny marki, Alessandro Michele, twierdził, że scenografia miała odzwierciedlać intymną relację ludzi z ich ubraniami. Jednak wykorzystanie toalet jako tła dla tak efektownego wydarzenia podkreśliło fakt, że ta niegdyś prywatna przestrzeń stała się teraz bardzo publiczna.

Kiedyś toalety były tematem tabu; jeśli w ogóle o nich wspominano, używano eufemizmów: mężczyźni szli do „pokoju dla chłopców”, a kobiety „przypudrować nosek”. Kiedy w 1957 roku po raz pierwszy pokazano toaletę w telewizji, było to wielkie wydarzenie. Miało to miejsce w amerykańskim serialu komediowym Leave it to Beaver, a odcinek opowiadał o dwójce dzieci próbujących ukryć aligatora przed rodzicami w rodzinnej łazience. Nawet wtedy na ekranie pojawiła się tylko spłuczka, ponieważ cenzorzy sieci obawiali się sprzeciwu, gdyby pokazali całą toaletę.

Publiczne toalety tradycyjnie mieściły się w brzydkich, utylitarnych budynkach, zaprojektowanych tak, by wtapiały się w tło. Wiele z nich zostało zamkniętych na przestrzeni lat, ponieważ rady miast liczyły koszty utrzymania tych często dewastowanych obiektów. Zamiast być burzonymi lub po cichu zapomnianymi, budynki toalet są teraz wykupowane przez przedsiębiorców i przekształcane w restauracje, bary, domy i muzea, a nabywcy, zamiast ukrywać ich pochodzenie, wykorzystują je jako atut sprzedażowy.

Na przykład oryginalne porcelanowe pisuary stały się osobliwym elementem kawiarni Attendant przy Foley Street w Londynie. Lokal zajmuje miejsce dawnego wiktoriańskiego szaletu, a pisuary stanowią część stolików w kawiarni. Lokal WC w Clapham – którego nazwa jest skrótem od Wine and Charcuterie (Wino i Wędliny) – nadal zachowuje swoje XIX-wieczne płytki ścienne, a stoły wykonano z drzwi od toalet.

Ruch polegający na zmianie przeznaczenia starych toalet nabiera tempa również w innych częściach kraju. Wiosną tego roku zatwierdzono plany przekształcenia bloku toalet na plaży w Hove w kawiarnię i biuro sportowe, podczas gdy szalet w Barmouth w Walii został niedawno przekształcony w nadmorski dom wakacyjny. Nieczynna toaleta publiczna w pobliżu londyńskiego Monumentu może wkrótce stać się mikromuzeum, przedstawiającym historię Wielkiego Pożaru Londynu.

Toalety są również celebrowane w inny sposób; na przykład goście restauracji Modern Toilet na Tajwanie jedzą posiłki z miniaturowych muszli klozetowych i piją z pojemników w kształcie pisuarów, siedząc na sedesach. Muzea toalet pojawiają się również w różnych częściach świata. Muzeum Historycznych Nocników i Toalet w Pradze posiada na wystawie co najmniej 2000 przedmiotów związanych z toaletami. Eksponaty obejmują basen sanitarny zbudowany dla Napoleona, nocnik wykonany z niemieckiego hełmu wojskowego z II wojny światowej oraz przenośne pisuary używane przez kobiety w XVII wieku podczas długich kazań.

Inne muzeum toalet w Kitakyushu w Japonii przedstawia ewolucję japońskiej toalety od początku XIX wieku. Założone przez firmę Toto, słynącą z zaawansowanych technologicznie toalet z bidetem, muzeum prezentuje między innymi bardzo szeroką, wyjątkowo wytrzymałą toaletę zaprojektowaną dla zapaśników sumo oraz toaletę, która była rzekomo używana przez Douglasa MacArthura, amerykańskiego generała nadzorującego okupację Japonii po II wojnie światowej.

W 2023 roku pojawienie się toalety publicznej świętowano bliżej nas, w bibliotece miejskiej w Newcastle. Wystawa The Rise and Decline of Newcastle's Public Toilets (Wzrost i upadek publicznych toalet w Newcastle) przedstawiała historię lokalnych szaletów od lat 90. XIX wieku, kiedy istniało 40 takich obiektów, do lat 20. XXI wieku, kiedy liczba ta spadła do zera.

Dalekie od bycia tematem, o którym się nie wspomina, toalety są obecnie postrzegane jako integralna część naszego codziennego życia, a coraz większa liczba z nas chce mieć pewność, że pozostanie „w kontakcie” nawet w ubikacji. Badania pokazują, że od 50 do 60% z nas zabiera ze sobą telefon do toalety, gdzie używamy go do grania w gry, czytania wiadomości, wysyłania e-maili, a nawet przesyłania zdjęć. Odwiedzając szczególnie imponującą toaletę w barze lub restauracji, wiele osób czuje teraz potrzebę zrobienia zdjęcia udogodnień i podzielenia się swoimi wrażeniami w Internecie.

To samo dzieje się jednak, gdy użytkownik toalety napotyka szczególnie słaby lub niehigieniczny obiekt. Może wtedy zdecydować się na „wymienienie z nazwy i zawstydzenie” (ang. name and shame) danego lokalu, tworząc złą reklamę dla danego baru lub restauracji.

Ponieważ toalety stają się tematem rozmów, a nie tabu, dostawcy wyposażenia łazienek muszą podnieść poprzeczkę. W dzisiejszym, bardziej przejrzystym świecie, panuje niewielka tolerancja dla brudnych, nieprzyjemnych toalet. Producenci reagują, wprowadzając na rynek bardziej stylowe, ekskluzywne systemy zaprojektowane tak, aby zachwycić klienta. Na przykład linia dozowników Tork Image Design od Essity łączy stal nierdzewną z czarnym wykończeniem, zapewniając stylowy wygląd. Niektóre lokale oferują dodatki, takie jak świeże kwiaty i kremy do rąk, podczas gdy inne koncentrują się na zapewnieniu świeżego zapachu, aby stworzyć wrażenie czystości.

Inni starają się zapewnić, aby ich toalety wyróżniały się z tłumu. Na przykład bar Be at One w Liverpoolu pomalował drzwi każdej kabiny toaletowej na inny odcień, aby uatrakcyjnić wnętrze, podczas gdy bary NQ64 w Londynie, Cardiff i Liverpoolu ozdobiły swoje toalety neonowym graffiti, aby stworzyć temat do rozmów. Oddziały baru Boom Battle Bar w całym kraju wprowadziły w toaletach duży czerwony przycisk, który po naciśnięciu aktywuje światła dyskotekowe i muzykę.

Niektóre bary i restauracje nadają swoim toaletom silny walor wizualny, który dobrze sprawdza się w aplikacjach takich jak Instagram. Pub The Bell w East Sussex posiada na przykład pisuary w kształcie odwróconych tub, podczas gdy toalety typu „kapsuła” w restauracji Sketch w londyńskiej dzielnicy Mayfair stale zmieniają kolor dzięki oświetleniu LED.

Fakt, że toalety są zauważane, celebrowane i omawiane wszędzie, jest pozytywnym znakiem. W społeczeństwie, w którym ludzie prowadzą takie rozmowy, skargi są znacznie częściej nagłaśniane, a standardy nieuchronnie będą rosły. Powinniśmy więc wszyscy przyklasnąć ruchowi na rzecz umieszczenia toalet „na mapie” i uczynienia z nich międzynarodowego tematu rozmów.